Malezya ziyareti

UMNO (United Malays National Organisation), Malezyanin iktidar partisinin en büyük bileşeni ve politika belirleyicisi olan partinin gençlik kollarının bizleri Türkiye’de, Ak Parti genel merkezimizde ziyaret etmesiyle Malezya ziyaretimiz aslında ilk olarak başlamış oldu diyebiliriz. Bu ziyaretten çok memnun olarak ülkelerine dönen gençlik kolları üst düzey yöneticileri, kısa bir süre sonra ülkede yapılacak olan ara seçimi (31.Mayıs 2014) gözlemlemek, Malezya’daki seçim çalışmalarını tecrübe etmek üzere bizleri Malezya’ya davet ettiler. Ak Parti Genel Merkez Gençlik Kolları olarak biz de bu davete üç kişi icabet ettik; Mahmut Rıdvan Nazırlı (MYK), Ömer Faruk KOÇ (MKYK) ve Raşit Özmen (DİB Komisyon).

İstanbul’dan Kuala Lumpur’a 11:30 saatlik uçuşun ardından havalimanında Akmal Zharif ve Rahman Hussin tarafından karşılandık. (İkisi de 29-30 yaşlarında olan mihmandarlarımızdan Zharif, UMNO gençlik kolları başkan yardımcısının özel kalemi gorevinde, Rahman ise partide yirmi beş kişilik yönetim kurulunda (UMNO Exco) seçim işleriyle ilgileniyor. UMNO Gençlik Kolları Başkanı aynı zamanda ülkede Gençlik Bakanı olarak görev yapıyor.) Aracımıza geçerek Putrajaya’ya doğru yola çıktık. Malezya’da trafik sağdan akıyor dolayısıyla direksiyonlar bizdekinin askine sağ tarafta, bu da ülkenin uzun süre İngiliz sömürgesi olduğu dönemlerden kalan bir uygulama. Putrajaya ülkenin bir nevi yönetim sehri. 10 yıl once kurulan sehirde, sehir planlamasının cok üst düzeyde oldugu hemen göze çarpıyor. Binalar olabildiğince nizami yerleştirilmiş, estetiği bozacak hiçbir yapılanmaya izin verilmemiş. Uzun ve geniş caddelere sahip. Ana caddesine girildiğinde caddenin basından itibaren yol boyunca karşımızdaki manzara başbakanlık ofisi oluyor. Bakanlıkların hemen hemen hepsi yine bu şehirde bulunuyor. Başbakanlık Ofisi’nin hemen yakınında nehirin kenarına insa edilmiş Sultan Zeinel Abidin camisi var. Cami gercekten cok ihtişamlı bir yapı, mimarisi de başbakanlık ofisi ve ülkedeki bir cok binada oldugu gibi Hint tarzı kubbeli. Ayrıca camiye girerken bizde olmayan farklı bir uygulamaları var, ayakkabılarını avlunun belli bir kısmında çıkarıp abdest alma yerlerine dahi ayakkabısız bir sekilde giriyorlar. Bu uygulama ülkenin bütün cami ve mescidlerinde var. Ayrıca burada da  yüksek nem oranı ve sıcaklık ülke genelinde olduğu gibi bunaltıcı bir havaya sebep oluyor.

Putrajaya’dan sonra Kuala Lumpur’a geçtik. Şehir merkezi ve çevresinde kısa bir tur attık, Petronas kulelerine uğradık. Kuleler ülkenin dev petrol şirketi olan aynı adlı firmasından ismini alıyor ve turistik olarak önemli bir degeri var. Gece geç saatte olmasına rağmen etrafında fazlaca turist vardı ve kuleleri fotoğrafliyorlardi. Kulelerin mimarisi öğrendiğimiz kadarıyla islami çizgiler taşıyor ve islami bir tasarım olarak bu şekilde yapılmış.

Ertesi gün meclis ziyareti için otelden sabah erken ayrıldık. Bu sefer bizlere Nazrin de eşlik ediyordu. Nazrin, başkan yardımcısının medya işlerine bakıyor. Nazrin’ in partiyle organik bir bağı bulunmuyor. Akşamdan bizleri uyardıkları üzere takım elbise giyip kravatlarımızı da takmış bir vaziyette meclis ziyaretine geçtik. Söylediklerine göre meclise ceket ve kravat olmadan girmek ülkede yasak.  Meclis 222 milletvekilinden oluşuyor. İki buyuk parti’li bir sistemleri var. Iki parti de ondan fazla partinin güç birliği sağlaması seklinde secimlere giriyor. Ikisinin de 10-12 ayrı partiden milletvekilleri bulunuyor. Şu anda yönetimi elinde bulunduran Barisan Nasional(BN) koalisyonu. BN’nin mecliste 130 civarında sandalyesi bulunuyor, bu sandaşyelerin 80 civarında olanı en büyük bileşen UMNO’nun vekilleri. Geri kalanları ise koalisyondan gelen mv’leri. Ülke, eyalet sistemine benzer bir sistemle yönetiliyor. Ayrıca bir sultanları var. Sultan ülkede diyanet ve kültüre ile ilgili meselelerde yetkili ve o işleri takip ediyor. Mecliste de bizdeki cumhurbaşkanı gibi özel günlerde gelip konuşma yapıyor. Meclisten gecen kararları onaylama veya reddetme yetkisi var. Onun haricinde meclise tavsiye verebiliyor. Bunun yanısıra ülke 9 ayrı eyaletten oluşuyor. Her eyaletin bir sultanı var ve bu sultanlar bir secim yaparak ülkenin sultanını seciyorlar (supreme king) ve bu seçim beş yılda bir tekrarlanıyor. Malezya, bu sultan değişikliğiyle dünyada kralını değiştiren tek monark olma özelliğine sahip. Şu anki Sultan 40 yıl once de sultanlık yapmış ve ikinci kez bu göreve gelmiş. 80 yaşının üzerinde.

Meclisleri bizimkinden farklı, biraz Amerikadaki başkanlık sistemine benziyor. Hükümet ve muhalefet olarak ikiye ayrılıyor. Ayrı ayrı parti grupları yok. Yine bizim gibi farklı meselelerin görüşüldüğü komisyonlar ve bunlara ait toplantı odaları var. (Örnegin Anayasa komisyonu). Milletvekillerinin bizde oldugu gibi odaları yok, meclis böyle bir hizmet sağlamıyor. Herkes kendi Ofisi’ni isterse ayrıca tutuyor. Milletvekili maaşları da 3000$ civarinda ve meclis çalısmalarına katılma durumuna gore düşebiliyor, sabit bir maaş değil. Meclis bu yıl kuruluşunun 50. Yılını kutluyor. Ingiliz sömürgesi oldugu dönemlerde meclis başkanlarının fotoğraflarında o dönemin izleri gözüküyor. İngilizlerin kafalarına taktıkları peruklardan kullanmışlar. Ayrıca o döneme ait meclis görüşme tutanakları da tamamen İngilizce. Ülke 50 kusur yıl İngiliz yönetimi altında kalmış. Ancak şu anda İngiliz kıyafetlerini kullanmıyorlar. Bu noktada meclisin ve Bakanlik binalarının, başbakanlık ofisi ile beraber ayrı sehirlerde olması ilgınc bir durum. ( meclis Kuala Lumpur, bakanlıklar Putrajayada).

Meclis ziyaretimizden sonra vefat eden milletvekilinin yerini doldurmak için seçim yapılacak olan Perak eyaletinin en gelişmiş şehri olan İpoh’a doğru yola çıkmak üzereyken eyaletin sultanının (Sultan Azlan Shah) vefat haberini aldık. Vefat dolayısıyla eyalette üç günlük yas ilan edildi ve seçim çalışmaları en düşük seviyeye indirildi. Dolayısıyla o günkü programlar iptal olduğu için direk Ipoh’a hareket ettik, ortalama 200 km olan mesafe yaklaşık iki saat sürdü. Yol esnasında aşırı derecede yağmur yağdı. Ara ara yağmurun şiddeti o kadar arttı ki şoförümüz aracı neredeyse duracak şekilde yavaş sürdü. Ülke muson ikliminde oldugu ıcın oldukça nemli, sıcak ve yağmurlu bir havası var. Sürekli yağmur alan ve neredeyse butun yıl yogun güneşlenmeye sahip ülkede yeşil enerji bakanlığı bulunuyor. Söylediklerine gören dünyada böyle bir bakanlığa sahip tek ülke Malezya. Biz de bu vefat dolayısıyla sultanın oğluna taziyelerimizi sunmak ve cenaze merasimine katılmak üzere sultanın sarayının bulunduğu Kuala Kangsar şehrine geçtik. Burada sultanın ve ailesinin yaşaması için kurulmuş bir kraliyet kasabası var. Hakikaten, içeriye ilk adımınızı atmanızdan itibaren ne kadar özenle ve üzerinde uzun süre çalışılarak meydana çıkarılmış bir yerleşke olduğunu anlıyorsunuz. Sultanın sarayından, kraliyet camiine ve çevre düzenlemesine kadar herşey tabiri caizse krallara layık. Sultanın cenaze merasiminin olacağı gün Sultan’ın ailesi başsağlığı dileklerini kabul ediyor. Nâşın oldugu odaya girebilmek için müslümanların yasta olduğunu belirten siyah kiyafet giymesi gerekiyor. Bizim için ise kolumuza takacagimiz siyah birer şerit verdiler ve gün boyunca bu şeritlerle dolaştık. Sıra halinde cenazenin yanına dizilen hanedan ailesi gelen misafirlerle tek tek tokalasip başsağlığı dileklerini kabul ediyor. Biz de sıraya girip sultanın oğlu (yeni sultan) ve hanedan üyeleriyle tokalaşıp taziyelerimizi ilettik. Vefat eden Sultan’ın gelini nereden geldigimizi sordu ve acımızı paylaştığınız için teşekkür ederiz dedi. Taziyelerin kabulunden sonra öğlen namazına müteakip Sultan’ın sarayında oğlu için görevi devralma seremonisi düzenlendi. Eyalette 100 gün boyunca yas tutulacağı için devir işlemi tören şeklinde değil sade bir şekilde gerçekleşti. Devir töreni ve cenazeye ülkenin başbakanı, kralı, bazı eyalet sultanları ve bazı bakanlar ve Brunei sultanı katıldı. Cenaze ilk once sarayın az aşağısında bulunan kraliyet Camii’ne getirildi. Burada cenaze namazı kılındı. Türkiye’den farklı olarak cenaze namazı caminin içinde kılındı ve üst düzey katılımcılar olmasına rağmen (başbakan, büyük kral) koruma önlemleri neredeyse hiç yoktu. Cenaze töreni esnasında insanlar Sultan’ın ve naâşın çok yakınına kadar hiçbir engelle karşılaşmadan gidebildi. Cenaze merasiminin de bitmesinden sonra Ipoh şehrine geri döndük.

Ipoh’da o gece Gençlik Kolları Başkan yardımcısı Khairul Azwan Harun’un kendi evine misafir olduk ve yaklaşık iki saat boyunca çok samimi bir sohbet ettik. Evde Azwan’ın babası, kayınbiraderi ve başka misafirler de vardı. Sohbetimiz sırasında Türkiye’de ve dünyada olan son meseleleri beraberce istişare etme fırsatımız oldu. Gördük ki özellikle Türkiye gündemini yakından takip ediyorlar ve Türkiye’de olan birtakım olayların dış destekli olduğuna onlar kendi çıkarımlarıyla karar vermişler. Bizlerden Gezi ve 17 Aralık süreçlerini anlatmamızı istediler ve yabancı basın organlarının (CNN) birçok islam ülkesinde nasıl provokatif eylemlerın bir nevi baş destekçilerinden olduğuna Türkiyedekine benzer şekile şahit olduklarını ifade ettiler.

Cuma gunu  İpoh’dan Azwan’ın aracı ile konvoy halinde vefat eden milletvekilinin sandalyesini doldurmak ıcın yapılan secim çalısmalarına katılmak uzere Perak eyaletinin Teluk İntan sehrine doğru yola çıktık. Şehre vardığımızda ilk program olarak engelli ve kimsesiz insanların yaşadığı bir binaya gittik. Burası aslında bakıldığında düzgün bir binadan cok terkedilmiş bir yere benziyor. Tek katlı izbe bir yer, ikinci kat için merdiven çıkılmış ancak üst kat henüz inşa edilmemiş. Burada BN (Barisa Nasional) üyeleri ve yetkilileri bir yardım organizasyonu düzenledi. Toplam olarak 60000 ringit(1 ringit 0,65TL) bağış yaptılar. Tesisin sorumluları ile fotograf çekilip oradan ayrıldılar.

Teluk İntan’daki ikinci durağımız secim koordinasyon merkezi olarak kullanılan, icinde dinlenme salonu toplantı odası olan bir kompleksti. Burada ülkenin tek başbakan yardimcisi olan  Muhyiddin Yassin ile bulusup kısa bir sohbet gerçekleştirdik. Burada ayrıca Perak eyaletinin valisi konumunda olan (chief president) Zambry  Abdülkadir ile de görüştük. Kendisi gayet dost canlısı Türkleri de cok seven bir kisilik. Zamanında Malezya’da Ahmet Davutoglu ile beraber üniversitede mesai de yapmış.

SKM’den ayrıldıktan sonra cuma namazını kılmak için Teluk İntan’in merkezinde bulunan camiye geçtik. Camide hutbe esnasında onceden hazırladıkları slaytları bilgisayardan açıp cemaatin takibini kolaylaştırıyorlar. Ayrıca hutbenin sonunda imam ölen Perak sultanı(Sultan Azlan Shah)  için dua da etti. Cuma namazından sonra cami avlusuna kurulan masalarda Malezyalilara yemek ikramı ve başbakan yardımcısının kalabalığa hitabı oldu. Yaklaşık 1.30 saat süren programdan sonra akşama doğru ülke çapından gelen gençlik kolları yönetim kurulu üyelerinin bulunduğu bir toplantıya katıldık. Azwan (Gençlik Kolları Genel Başkan Yardımcısı, bizdekinin aksine onun da koltuğu tek, sadece bir Genel Başkan yardımcısı bulunuyor.) toplantı başlamadan ekibimizi gruba tanıttı ve toplantıya kendi dillerinde devam edeceklerini söyledi. Toplantı Malezya dilinde oldugu ıcın konuşulanları anlayamadık ama tepkilerinden gördüğümüz kadarıyla gayet coşkulu ve motivasyonu yuksek bir ekipler. Bizden farklı olarak alkışlamak yerine masaya vurarak ses çıkarmayı tercih ediyorlar.

Malezya programımızın son günü ve seçim günü olan 31 Mayıs cumartesi günü sabahtan seçimi yerinde takip etmek üzere Teluk İntan’ a geçtik. Burada eyalet valisi Zambry Abdülkadir ve Gençlik Kolları Başkan Yardımcısı  Khairul Azwan Harun’a Türkiye’den getirdiğimiz hediyeleri takdim ettik. Hediye seremonisi çok samimi bir şekilde gerçekleşti ve onlar da bu durumdan çok memnun kaldılar. Daha sonra seçim yapılan binaları ziyaret etmek üzere bir araçla şehre çıktık. Yine farklı bir uygulama olarak son akşam gece 12’de seçim yasakları başlamasına rağmen, her seçim yapılan binanın önünde yanyana iki ayrı çadır kurulmuş ve burada iki partinin destekçileri son propogandalarını gerçekleştiriyor. Bazı sandıklarda tartışmalar iyice kızışmış ve polis ekipleri partililere müdahalede bulunuyor.

Şehirdeki seçim atmosferini de teneffüs ettikten sonra akşam Türkiye’ye uçağımıza yetişmek üzere vedalaşıp KL’e doğru yola çıktık.