Askeri yargi kanunlarinda degisiklik

 

Tasarıyla, mahkemelerin bağımsızlığı  ve hakimlik teminatı esaslarına göre Askeri Hakimler Kurulu kuruluyor.

Askeri Hakimler Kurulu; Milli Savunma Bakanı ile bakanın teklifi ve Başbakanın onayı ile birinci sınıf askeri hakimler arasından seçilen 4 üyeden oluşacak.

Askeri Hakimler Kurulu’nu yönetmek ve temsil etmek üzere Milli Savunma Bakanı, Kurula başkanlık yapacak.

Askeri Hakimler Kurulu, kanunlarla  verilen görevlerini yerine getirirken ve yetkilerini kullanırken  bağımsız olacak; hiçbir organ, makam, mercii veya  kişi, kurula emir ve talimat veremeyecek.

Askeri Hakimler Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ile hakimlik teminatı esaslarını gözeterek adalet, tarafsızlık, doğruluk ve dürüstlük, tutarlılık, eşitlik, ehliyet ve liyakat ilkeleri çerçevesinde görev yapacak.

Görevleri

Tasarıya göre, Askeri Hakimler Kurulu’nun görevleri, şunlar olacak:

-Milli Savunma Bakanlığının askeri mahkemelerin yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak.

-Askeri hakimlerle ilgili; Mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, yıllık ve mazeret izinleri dışındaki her türlü izinleri verme, birinci sınıfa ayırma ve birinci sınıf olma, disiplin cezası verme ve disiplin cezalarını sicilden silme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapmak.

-Yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak  üzere askeri mahkemede görevli askeri  hakimlerin idari görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu  niteleme  yetkisi hariç olmak üzere askeri savcıların adli görevlerine ilişkin konularda genelge düzenlemek.

-Askeri  hakimlerin nöbet  gün  ve saatleri  ile  nöbet  tutanların  dinlenme  haklarına ilişkin esasları belirlemek.

-Mevcut  askeri  hakim  miktarının  kadro  ihtiyacını  karşılamadığı  hallerde  ihtiyacın yedek subaylar yoluyla karşılanması için Milli Savunma Bakanlığına teklifte bulunmak.

-Görev alanına ilişkin yönetmelik ve genelgeleri çıkarmak.

-Savaş ve seferberlik halleri ile yurtdışında görevlendirilen birliklerle birlikte hareket edecek ve görev yapacak askeri ağır ceza mahkemeleri,  askeri mahkemeler  ve askeri savcılar ile bunların kararlarına bakacak itiraz mercilerini belirlemek.

Başkan dışındaki  Kurul üyelerinin  görev süresi 4 yıl olacak ve görev süresi dolan üye yeniden seçilebilecek.

Sicil düzenlemesi

Askeri hakimlerin rütbe terfi, rütbe kıdemliliği ve kademe ilerlemesi yapmalarını temin edecek yeterlilikleri sicil ile saptanacak.

Askeri  Yargıtay  Başkanı,  Başsavcısı,  İkinci  Başkanı,  daire  başkanları  ve üyeleri  ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı, Başsavcısı, daire başkanları ve üyeleri hakkında general-amiral sicil belgesi, subay sicil belgesi ve mesleki sicil belgesi; askeri hakim general­ amiraller, Askeri Yargıtay Başsavcı yardımcıları  ve tetkik hakimleri  ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi savcı ve raportörleri hakkında mesleki sicil belgesi düzenlenmeyecek.

Sicil tanzimine  esas  olan sicil süresi bir terfi yılı olacak. Mesleki sicil notunun verilebilmesi için askeri hakimin karar veya işleminin o sicil dönemi içinde verilmiş veya yapılmış olması şart olmayacak.

General-amiral  ve subay  sicil  belgelerinin  düzenlenebilmesi  için, sicili  düzenlenecek askeri hakimin bir sicil süresi içinde altı ay görev yapması gerekecek.

Sicil  üstü, asıl veya vekil olarak o görev yerinde sicili düzenlenecek ile birlikte üç ay süreyle görev yapmadıkça sicil düzenleyemeyecek.

Mesleki sicil notları; Askeri  mahkemelerde   görevli  askeri  hakimler  için  Askeri  Yargıtay Daireleri ve Daireler Kurulunca; askeri başsavcılıklarda görevli askeri hakimler için Askeri Yargıtay Başsavcılığı ve askeri adalet müfettişlerince verilecek.

Askeri  hakimin  askeri  mahkemeden  askeri  başsavcılığa  veya  askeri  başsavcılıktan askeri mahkemeye atanması, atanmadan önceki karar veya işlemleri nedeniyle hakkında mesleki sicil notu verilmesine engel olmayacak.

Birinci sınıfa ayrılma

Askeri  hakimlerin  birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olmak için Askeri hakimlik mesleğinde 12 yılını doldurmak; kınama,  kademe  ilerlemesinin   durdurulması  veya  derece  yükselmesinin durdurulması  cezalarını aynı neviden olmasa bile birden fazla; yer değiştirme  cezasını ise hiç almamış olmak; Affa uğramış olsa bile, mesleğin vakar ve onuruna dokunan veya kişisel haysiyet ve itibarını kıran veya görevle ilgili herhangi bir suçtan hüküm giymemesi gerekecek.

 Birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olmak için, ahlaki  gidişleri,  mesleki  bilgi  ve anlayışları,  gayret  ve çalışkanlıkları,  gördükleri işlerin birikmesine  sebep olup olmadıkları, çıkardıkları  işlerin miktar ve mahiyetleri,  göreve bağlılıkları ve devamları, hal kağıtları ve sicil belgeleri, kanun yolu incelemesinden geçen işleri, örnek karar ve mütalaaları  ve varsa mesleki eser ve yazıları ile katıldıkları  meslek içi ve uzmanlık eğitimleri gözönünde tutularak Askeri Hakimler Kurulu’nca ilan edilen birinci sınıfa ayrılma ilkelerinde aranan koşulları taşımaları gerekecek.

Askeri hakim atamaları, Askeri  Hakimler  Kurulu  tarafından  yapılacak; ancak Askeri Adalet İşleri Başkanlığı, Askeri Adalet Teftiş Kurulu Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının yargı ile ilgili diğer idari görev kadrolarına atama, Milli Savunma Bakanı tarafından yapılacak.

Askeri Yargıtay  Başkanlığı’na, ikinci başkanlığına,  daire başkanlıklarına,  üyeliklerine ve Başsavcılığına seçilen askeri hakimlerin atamaları Milli Savunma Bakanı ve Başbakanın müşterek kararnamesi ile Cumhurbaşkanının onayına sunulacak.

Askeri hakimlerin istifaları, Milli Savunma Bakanı tarafından kabul edilecek.

Askeri hakimlerin görev yerleri ve sıfatları ne olursa olsun emeklilik yaş hadleri diğer  subaylar gibi olacak; emeklilik istemleri Milli Savunma Bakanı tarafından kabul edilecek.

Askeri  hakimlere; sıfat ve görevleri gereklerine uymayan hal ve hareketlerinin tespit edilmesi üzerine durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre, Askeri Hakimler Kurulu  tarafından,  savunmaları  aldırılarak uyarma cezası; aylıktan  kesme  cezası; kınama  cezası; kademe ilerlemesini durdurma cezası; derece yükselmesini durdurma cezası; yer değiştirme cezası ve meslekten  çıkarma cezası verilebilecek.

Hükümlülüğü gerektiren suç, mesleğin şeref ve onurunu bozan veya mesleğe olan genel saygı ve güveni ortadan kaldıran nitelikte görülürse, meslekten çıkarma cezası verilir.

Disiplin cezasının uygulanmasını gerektiren fiil suç teşkil etmese  ve  hükümlülüğü gerektirmese bile mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görüldüğü takdirde de meslekten çıkarma cezası verilecek.

Tasarıya göre, Askeri Hakimler Kurulu’nun gündemi Başkan tarafından belirlenecek ve en az toplantı gününden üç gün önce üyelere bildirilecek. Gündemde değişiklik yapılması, Başkanın talebi üzerine Kurul kararıyla olacak, kurulun sekretaryası,  Askeri Adalet İşleri Başkanlığı  tarafından yürütülecek. Bu amaçla Askeri Adalet İşleri Başkanlığı bünyesinde yeteri kadar personel görevlendirilecek.

Kurul,  her yıl Mayıs  ve Aralık  aylarının  ilk haftası  toplanacak. Ancak,  ihtiyaç  halinde Başkan’ın daveti üzerine diğer zamanlarda da toplanabilecek. Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alacak.   Başkan, en kıdemsizden başlayarak oyları toplayacak ve en sonunda kendi oyunu kullanacak. Disiplin işlemlerinde oyların dağılması  halinde  ilgilinin  en  fazla  aleyhinde  olan  oy çoğunluk  meydana  gelinceye  kadar kendisine en yakın olan oya ilave edilecek. Oylamalarda  çekimser oy kullanılamayacak.

Kurul üyeleri, iş kendisi ile ilgili ise, ilgilinin,  evlilik  bağı kalmasa  bile karı veya kocası,  kan veya kayın hısımlığından üstsoyu veya altsoyu  veya  onunla  evlat  edinme   bağı  veya ilgili  ile  aralarında  ikinci dereceye  kadar kan hısımlığı  veya evlilik  sona  erse dahi  ikinci  dereceye kadar kayın hısımlığı olursa, aynı  işte  tanık  olarak  dinlenmiş, bilirkişilik,  avukatlık,  hakimlik  veya  savcılık yapmış ya da daha önce işin soruşturulması  ile görevlendirilmişse, ilgili ile aralarında bakılan işe esas olan olaydan önce açılmış bir dava varsa Kurul çalışmalarına katılamayacaklar ve herhangi bir şekilde işe bakamayacaklar. Bu nedenle oylarda eşitlik olması halinde Başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılacak.

Kurulda  görüşülen  işler  tutanağa  bağlanacak  ve tesis  edilen  işlemler  bir  kararla  tespit edilecek. 

Kurulun, askeri hakimlerin özlük ve disiplin işleri hakkında verdiği kararlar kendilerine, müracaatların sonuçları ise ilgilisine tebliğ edilecek.

Kurulun tüm kararlarına karşı yargı yolu açık olacak.

Askeri  hakimler  ve savcılar,  duruşma  hakimliği  ve savcılık görevlerini yaparken eşiti adliye hakimlerinin ve savcılarının özel kıyafetini taşıyacak. Askeri hakimlere Milli Savunma Bakanlığı’nca yapılacak mesleki kıyafet, kitap ve bilgisayar yardımı hakkında Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun "mesleki kıyafet, kitap ve bilgisayar yardımı" başlıklı maddesi hükümleri uygulanacak.

 Tasarıyla askeri yargı ile ilgili idari görev kadrolarına, Genelkurmay Başkanlığı’nca  gösterilen  lüzum  üzerine  Milli  Savunma  Bakanlığı’nca  uygun  görülecek "yurtdışı sürekli görev yerlerindeki kadrolar ile uluslararası mahkeme veya kuruluşların kadroları" eklendi.

Milli Savunma Bakanı, askeri mahkemelerde ve askeri başsavcılıklarda görevli askeri hakimlere asıl görevlerine ek olarak ve 3 ayı geçmemek üzere izin, hastalık veya diğer sebeplerle boş bulunan aynı yerdeki veya başka bir yargı çevresindeki aynı nevi hizmete ait kadro görevini yapmak için geçici yetki verebilecek.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan askeri hakimlerin, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma tarihleri, bu Kanun hükümleri dikkate alınarak, kazanılmış hak ve statüleri geriye götürülmeksizin ve geçmişe yönelik mali hak ve yükümlülükler doğurmaksızın yeniden belirlenecek.

Cezalar 

Bu Kanunda  özel bir düzenleme  bulunmadığı  takdirde, Türk Ceza Kanunu’nun  genel hükümleri,  askeri suçlar ve cezalar hakkında da uygulanacak.

Askeri şahıslar hakkında askeri ve adli yargı mahkemeleri tarafından hükmolunan hapis cezaları, bu sıfatlarını korudukları  sürece askeri cezaevlerinde infaz edilecek.

Ancak yükümlü erbaş ve erler hakkında; asker edilmeden önce işledikleri suçlardan verilen hapis cezaları, asker edildikten  sonra işledikleri  suçlardan verilen bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezaları, Adalet  Bakanlığı  ceza  infaz  kurumlarında çektirilecek. Koşullu  salıverilen  veya tahliye edilen yükümlüler,  geri  kalan  askerlik  hizmetlerini   tamamlamak   üzere  askeri  makamlara teslim edilecek. Bunlar hakkında hükmolunan denetimli serbestlik tedbirlerinden askerlik yükümlülüğü ile bağdaşmayanların yerine getirilmesi,  askerlik hizmetlerinin sonuna bırakılacak.

Haklarında tutuklama kararı verilen askeri şahıslar, bu sıfatlarını korudukları sürece en yakın askeri tutukevine  konulacak. Ancak yükümlü erbaş ve erlerin adli yargıdaki soruşturma ve kovuşturmaları  esnasında  verilen tutuklama  kararlarının  infazı, Adalet Bakanlığı ceza infaz kurumlarında  yerine  getirilecek.  Bunlar  tahliyelerinden   sonra  geri  kalan  askerlikleri tamamlattırılmak üzere yeniden askere sevk edilecek. İnfaz   sırasında   tutuklu   ve  hükümlülerin   üzerlerinde   askerlik  kıyafet  ve  işaretleri bulunmayacak. 

Erteleme

Türk Ceza Kanunu’nun hapis cezasının ertelenmesine ilişkin hükümleri, askeri suçlar hakkında da uygulanacak.

Ancak "sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın 3 ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması, fiilin  disiplini  ağır  şekilde ihlal etmesi veya  birliğin  güvenliğini  tehlikeye düşürmesi veya birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veya büyük bir zarar meydana getirmesi, fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi, daha önce sırf askeri bir suçtan dolayı mahkum olunması" hallerinde hapis cezaları ertelenmeyecek.

Yetkili kişi ve organlar tarafından disiplin cezası ile cezalandırılan askeri şahıslardan disiplin cezasının infaz şartlarını yerine getirmeyenler, 4 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.

Buna göre verilecek  ceza,  suç  seferberlik  halinde  işlendiği  takdirde  yarı oranında, savaş halinde ise bir kat artırılacak.

Yetkili  kişi ve organlar  tarafından  disiplin  cezası  ile cezalandırılan asker  kişilerden   disiplin  cezasının  infaz  şartlarını   yerine  getirmeyenlerin  fiillerinin Askeri Ceza  Kanunu’nun "firar ve cezası" başlıklı 66  ile "sözleşerek firar ve cezası" başlıklı 70. maddelerindeki suçları  oluşturması halinde  sadece  bu  suçlara ilişkin hükümler uygulanacak. Ancak bu suçlardan dolayı verilecek ceza altıda bir oranında artırılacak.

Kıta,  karargah veya kurumlarda  ya da görev esnasında veya görev yerlerinde uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçlarını işleyen askeri şahıslar hakkında, Türk Ceza Kanunu’nun bu suçlara ilişkin hükümleri uygulanacak.

Askeri ve adli yargı mahkemeleri tarafından verilen kısa süreli hapis cezaları Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu hükümlerine göre askerlik hizmetini yerine getiren yükümlüler ile yükümlü  erbaş  ve erler  hakkında,  Türk  Ceza  Kanunu’nun "kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar" başlıklı 50. maddesindeki "tüm seçenek yaptırımlara", diğer askeri şahıslar hakkında ise aynı maddedeki "seçenek yaptırımlara" çevrilebilecek.

Ancak "sırf askeri suçlardan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan netice cezanın 2 ay veya daha fazla süreli hapis cezası olması, fiilin  disiplini  ağır  şekilde  ihlal  etmesi  veya  birliğin  güvenliğini  tehlikeye düşürmesi veya birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması veya büyük bir zarar meydana getirmesi, fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi" hallerinde kısa süreli hapis cezaları seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

Askeri Ceza Kanunu’nda yer alan "ölüm" cezaları, "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına dönüştürüldü.